Klub Gazety Polskiej w Żywcu skierował oficjalne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa oraz petycję do Minister Edukacji Narodowej, Barbary Nowackiej. Pismo, datowane na 14 lipca 2026 roku, zawiera kategoryczny protest przeciwko nowym przepisom regulującym organizację nauki religii w szkołach i przedszkolach publicznych. Autorzy dokumentu domagają się natychmiastowego uchylenia rządowego rozporządzenia, opierając swoją argumentację na zaskakujących podstawach prawnych – przedwojennej Konstytucji kwietniowej.
Spór dotyczy rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 17 stycznia 2025 roku (Dz.U. z 2025 r. poz. 66), które zmieniło warunki sposobu organizowania nauki religii. Według sygnatariuszy petycji, nowe przepisy drastycznie ograniczają wymiar lekcji religii do jednej godziny tygodniowo, wprowadzają mechaniczne łączenie klas i spychają ten przedmiot na margines planu lekcji. Ich zdaniem działania resortu pod wodzą Barbary Nowackiej mają charakter „autokratyczny” i zostały podjęte jednostronnie, bez wymaganego prawem konsensusu ze Stolicą Apostolską oraz Episkopatem Polski.
Powrót do przedwojennego legalizmu
Najbardziej unikalnym elementem wystąpienia żywieckiego Klubu Gazety Polskiej jest jego podstawa prawna. Choć samo prawo do złożenia petycji autorzy opierają na art. 63 współczesnej Konstytucji RP, to w merytorycznym uzasadnieniu odwołują się do przepisów Ustawy Konstytucyjnej Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 kwietnia 1935 roku (tzw. Konstytucji kwietniowej).
W tekście petycji sformułowano doktrynalną tezę, że powojenna konstytucja stalinowska z 1952 roku (PRL) była aktem przemocy i totalitarnego nadania, przez co nie wywołała żadnych skutków prawnych. Autorzy stoją na stanowisku, że ciągłość prawna przedwojennego legalizmu II RP nigdy nie została skutecznie przerwana przez suwerenny Naród Polski. W konsekwencji uważają, że zawarte w przedwojennym systemie normy wyznaniowe wciąż posiadają najwyższą moc prawną i stoją ponad decyzjami współczesnych ministrów.
Na jakie artykuły powołują się autorzy?
W przesłanym do Warszawy piśmie autorzy cytują dwa kluczowe artykuły wyznaniowe z 1935 roku, które ich zdaniem zostały rażąco złamane przez obecny rząd:
Art. 114 Konstytucji: Przepis ten jednoznacznie stanowi, że „Wyznanie rzymsko-katolickie, będące religią przeważającej większości narodu, zajmuje w Państwie naczelne stanowisko wśród równouprawnionych wyznań”. Gwarantuje on również Kościołowi prawo do rządzenia się własnymi prawami. Zdaniem autorów petycji, redukcja godzin i łączenie klas bezpośrednio uderza w to „naczelne stanowisko” i łamie autonomię Kościoła.
Art. 120 Konstytucji: Artykuł ten nakłada na państwo bezwzględny obowiązek edukacyjny. Głosi on, że: „W każdym zakładzie naukowym, którego program obejmuje kształcenie młodzieży poniżej lat 18 (…) jest nauka religii dla wszystkich uczniów obowiązkowa”. Klub Gazety Polskiej argumentuje, że ministerialne zmiany zmierzają wprost do marginalizacji tego przedmiotu i tworzą bariery logistyczne, co uniemożliwia realizację tego konstytucyjnego nakazu.
Presja na lokalne władze miejskie i powiatowe
Przeniesienie sporu na poziom lokalny to celowy zabieg autorów petycji. Przypominają oni, że przywołany art. 120 przedwojennej konstytucji nakładał obowiązek zapewnienia nauki religii nie tylko na państwo, ale również na „ciała samorządowe”.
Ponieważ to właśnie Starostwo Powiatowe w Żywcu oraz Urząd Miejski w Żywcu są organami prowadzącymi dla lokalnych szkół (odpowiednio ponadpodstawowych i podstawowych), działacze oczekują od lokalnych radnych i włodarzy jednoznacznego stanowiska oraz ochrony dotychczasowego statusu lekcji religii w podległych im placówkach. Pod oficjalnym pismem podpisał się Rafał Dudziak, Przewodniczący Klubu Gazety Polskiej w Żywcu.
Odpisy wezwania trafiły równolegle do Sekretariatu Konferencji Episkopatu Polski (z wnioskiem o podjęcie stosownych kroków w relacjach Państwo-Kościół) oraz do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich. RPO ma zbadać legalność ministerialnego aktu oraz ocenić, czy nowe przepisy nie naruszają wolności sumienia i wyznania obywateli. Na ten moment Ministerstwo Edukacji Narodowej ani lokalne władze samorządowe w Żywcu nie odniosły się jeszcze oficjalnie do treści otrzymanych petycji.
Zdjęcie: Wikipedia
